Mój zewnętrzny dysk twardy jest sformatowany w systemie exFAT i niektóre ważne pliki zniknęły po jego nieoczekiwanym odłączeniu. Nie mam kopii zapasowej i potrzebuję porady dotyczącej najbezpieczniejszego sposobu odzyskania plików z dysku twardego exFAT bez pogorszenia utraty danych.
Jeśli jest to zewnętrzny dysk exFAT, a pliki zostały właśnie usunięte, jeszcze nie panikuj. Usunięcie czegoś zwykle nie wymazuje od razu rzeczywistych danych pliku. Przez większość czasu exFAT tylko oznacza to miejsce jako wolne, co oznacza, że pliki mogą nadal dać się odzyskać, o ile nie zapiszesz niczego nowego na dysku.
Najważniejsze jest to: natychmiast przestań używać dysku. To ma większe znaczenie niż wybór jakiegokolwiek narzędzia do odzyskiwania.
Nic na niego nie kopiuj, nie formatuj go, jeśli poprosi o to Windows, nie uruchamiaj najpierw CHKDSK i nie instaluj oprogramowania do odzyskiwania na tym samym dysku. Wszystko to może pogorszyć sytuację przez nadpisanie usuniętych danych lub zmianę systemu plików, zanim zdążysz cokolwiek odzyskać.
Odłączyłbym dysk, dopóki nie będziesz gotowy, aby nad nim pracować, a potem podłączył go do komputera z Windows. Jeśli to zewnętrzny dysk twardy, zwracaj też uwagę na oznaki fizycznych problemów. Klikanie, zgrzytanie, losowe rozłączanie się lub nieregularne wykrywanie to złe oznaki.
Najpierw sprawdź proste rzeczy
Zanim założysz, że pliki zniknęły, wykonaj szybką kontrolę. Czasami Windows po prostu nie wyświetla wszystkiego poprawnie albo pliki są ukryte.
- Wyszukaj brakujący folder lub nazwy plików w wyszukiwarce Windows.
- Włącz Pokaż ukryte pliki w Eksploratorze plików.
- Jeśli dobrze czujesz się z Wierszem polecenia, możesz spróbować użyć polecenia
attrib, aby usunąć atrybuty ukrycia.
Brzmi to banalnie, ale warto to zrobić, zanim zaczniesz skanować cały dysk.
Jeśli pliki rzeczywiście zostały usunięte
Wtedy użyłbym oprogramowania do odzyskiwania danych. Miałem dobre doświadczenia z Disk Drill na zewnętrznym dysku exFAT po usunięciu folderu, który, jak mi się wydawało, skopiowałem już wcześniej w inne miejsce. Program był wystarczająco prosty w użyciu i odzyskał prawie wszystko, czego potrzebowałem.
Tak bym do tego podszedł:
- Zainstaluj Disk Drill na głównym dysku komputera, a nie na uszkodzonym dysku exFAT.
- Jeśli dysk zewnętrzny wydaje się niestabilny, najpierw utwórz obraz dysku i przeskanuj go zamiast wielokrotnie skanować oryginalny dysk.
- Wybierz dysk exFAT lub obraz dysku.
- Uruchom Skanowanie uniwersalne.
- Pozwól skanowaniu zakończyć się, zamiast przerywać je zbyt wcześnie.
- Wyświetl podgląd plików, na których Ci zależy.
- Odzyskaj je na inny dysk, nigdy z powrotem na ten sam.
Wersja dla Windows pozwala też odzyskać do 100 MB za darmo, więc możesz przynajmniej sprawdzić, czy program potrafi znaleźć Twoje pliki, zanim za cokolwiek zapłacisz.
Inne opcje
Disk Drill byłby moim pierwszym wyborem w typowej sytuacji usunięcia plików, ale to nie jest jedyne narzędzie warte wspomnienia.
Jeśli problem bardziej przypomina uszkodzoną lub zniszczoną partycję, TestDisk może być lepszym wyborem. Jest darmowy i istnieje od bardzo dawna, ale nie jest szczególnie przyjazny, jeśli nie masz doświadczenia z tego rodzaju narzędziami. To dobra opcja, tylko nie ta, którą bez pewnej ostrożności poleciłbym początkującemu.
A jeśli masz aktualną kopię zapasową utworzoną za pomocą Historii plików, OneDrive lub innego narzędzia do tworzenia kopii zapasowych, najpierw skorzystaj z niej. Przywracanie z kopii zapasowej jest zazwyczaj szybsze i bezpieczniejsze niż próba odzyskania usuniętych danych.
Jeśli system Windows informuje, że dysk wymaga sformatowania
Jeśli widzisz coś takiego:
Musisz sformatować dysk, zanim będzie można go użyć.
nie formatuj go jeszcze.
Jeśli dysk nadal pojawia się w Zarządzaniu dyskami i pokazuje prawidłową pojemność, istnieje duża szansa, że problemem jest uszkodzenie systemu plików, a nie awaria fizyczna. Oprogramowanie do odzyskiwania danych często potrafi odczytać dane z dysku, nawet gdy system Windows odmawia jego normalnego otwarcia.
Ale przestałbym próbować samodzielnego odzyskiwania danych, jeśli dysk:
- klika lub zgrzyta,
- rozłącza się podczas skanowania,
- pokazuje niewłaściwą pojemność,
- nie pojawia się na wielu komputerach,
To bardziej przypomina objawy awarii sprzętowej, a powtarzane próby mogą utrudnić odzyskanie danych.
Kiedy laboratorium odzyskiwania danych ma większy sens
Jeśli dysk został upuszczony, zamókł, nie obraca się prawidłowo lub ciągle się rozłącza, oprogramowanie prawdopodobnie nie jest najbezpieczniejszą opcją. W takim momencie profesjonalna usługa odzyskiwania danych jest zwykle lepszym wyborem.
Większość renomowanych laboratoriów oferuje bezpłatną ocenę i działa na zasadzie no data, no fee. Koszt może się bardzo różnić, ale często wynosi od 300 USD do znacznie ponad 1000 USD w zależności od problemu. Brzmi to boleśnie, ale w przypadku rodzinnych zdjęć, plików firmowych lub czegokolwiek naprawdę niezastąpionego może być tego warte.
W najlepszym przypadku jest to tylko przypadkowe usunięcie lub uszkodzenie exFAT. Oba problemy są dość łatwe do odzyskania, jeśli od razu przestaniesz używać dysku. To właśnie uratowało moje pliki i nadal jest to pierwsza rada, jakiej bym tutaj udzielił.
Czyste przypadkowe usunięcie to zupełnie inny problem niż dysk, który ciągle rozłącza się z USB w trakcie skanowania. Jeśli to pierwszy przypadek, odzyskiwanie programowe ma całkiem duże szanse powodzenia, ale jeśli rozłączanie było spowodowane uszkodzonym kablem, obudową lub awarią dysku, każde długie skanowanie to kolejny test obciążeniowy. Najpierw spróbowałbym innego kabla/portu USB, a potem, jeśli dysk pozostanie widoczny, wykonałbym jego obraz i skanował obraz zamiast oryginału. Disk Drill nadaje się do zwykłego skanowania dla użytkownika, ale nie oceniaj możliwości odzyskiwania na podstawie tego, czy Windows potrafi przeglądać dysk. Narzędzia do odzyskiwania mogą nadal widzieć pliki, nawet gdy Eksplorator nic nie pokazuje. Najważniejsza zasada pozostaje ta sama, choć brzmi nudno: odzyskuj na inny dysk, nigdy z powrotem na dysk exFAT.
Brakujący folder po przypadkowym odłączeniu to jeden problem. Dysk, który ciągle znika, ponieważ psuje się sam nośnik albo obudowa USB, to inny i znacznie gorszy problem.
W przypadku exFAT „zniknięcie” może oznaczać kilka różnych rzeczy i nie wszystkie mają takie same szanse powodzenia. Jeśli wpis katalogu został uszkodzony, zawartość plików może nadal tam być, ale nazwy i układ folderów mogą być częściowo utracone. Jeśli pliki zostały usunięte i nic nowego nie zostało zapisane, to zwykle lepsza sytuacja. Jeśli Windows albo jakieś narzędzie naprawcze już „naprawiło” dysk, porządkowanie mogło zmienić metadane, co może utrudnić uporządkowane odzyskiwanie, nawet jeśli surowe dane plików nadal istnieją.
Zgadzam się z radą, aby najpierw zrobić obraz dysku, ale byłbym w tej kwestii bardziej stanowczy, jeśli dysk niespodziewanie się rozłączył. Zwykłe skanowanie odzyskiwania może trwać godzinami. Jeśli dysk jest niestabilny, to bardzo długi czas, by wymagać poprawnego działania od nośnika, któremu nie można ufać. Bezpieczniejsza kolejność jest taka:
- Przestań używać dysku exFAT.
- Nie pozwól systemowi Windows go formatować ani naprawiać.
- Nie uruchamiaj CHKDSK przed odzyskiwaniem.
- Skopiuj lub utwórz obraz całego dysku na inny nośnik, jeśli pozostaje podłączony wystarczająco długo.
- Uruchamiaj narzędzia do odzyskiwania na kopii lub obrazie.
- Zapisz odzyskane pliki w innym miejscu.
Ta część z „innym miejscem” nie jest opcjonalna. Ludzie nadal odzyskują pliki z powrotem na ten sam dysk, bo wydaje się to wygodne, a potem dziwią się, dlaczego druga połowa odzyskanych danych to śmieci. To może nadpisać dokładnie tę przestrzeń, z której próbujesz odzyskać dane.
Disk Drill jest w porządku, jeśli dysk da się odczytać i chcesz prosty interfejs. Jest to szczególnie rozsądne, jeśli chcesz sprawdzić, czy utracone pliki są widoczne, zanim poświęcisz temu dużo wysiłku. Ale nie traktowałbym żadnej aplikacji do odzyskiwania jako magicznego przycisku naprawy. Jeśli znajduje nazwy plików i drzewo folderów, świetnie. Jeśli znajduje tylko pliki „zrekonstruowane” według typu, spodziewaj się bałaganu: losowych nazw, brakujących oryginalnych folderów i plików, które da się podejrzeć, ale nie otwierają się w pełni. To normalne przy uszkodzonych metadanych exFAT.
Jedno zastrzeżenie, o którym ludzie zapominają: jeśli ten „zewnętrzny dysk twardy” to w rzeczywistości zewnętrzny SSD albo pamięć flash sformatowana jako exFAT, odzyskiwanie usuniętych plików może wypaść znacznie gorzej. TRIM albo porządkowanie przez kontroler pamięci flash mogą szybko usunąć stare dane. W przypadku talerzowego dysku twardego USB usunięte dane często pozostają do czasu nadpisania. W przypadku SSD i niektórych nośników flash może już nie zostać nic istotnego, mimo że program do odzyskiwania wyświetla stare wpisy.
Zanim zrobisz coś bardziej skomplikowanego, sprawdziłbym tylko rzeczy, które niczego nie zapisują: inny kabel, inny port USB i może inny komputer, tylko po to, żeby zobaczyć, czy dysk pokazuje prawidłową pojemność. Nie klikaj żadnego komunikatu „skanuj i napraw”. Jeśli pokazuje prawidłową pojemność i pozostaje podłączony, utwórz jego obraz. Jeśli pokazuje niewłaściwą pojemność, klika, rozpędza się i zwalnia albo rozłącza się podczas kopiowania, przestań przy nim grzebać i zdecyduj, czy pliki są warte oddania do laboratorium.
Realistyczna odpowiedź brzmi: tak, pliki z dysku exFAT często da się odzyskać bez kopii zapasowej. Mniej przyjemna odpowiedź jest taka, że jakość odzyskiwania zależy od tego, co faktycznie stało się po rozłączeniu. Jeśli było to tylko nieprawidłowe odłączenie i niewielkie uszkodzenie systemu plików, możesz odzyskać bardzo dużo. Jeśli dysk fizycznie się psuje albo brakujące pliki zostały nadpisane, żadne oprogramowanie nie przywróci wszystkiego grzecznie do stanu, w jakim było.
Nie uruchamiaj „naprawy”, „inicjalizacji” ani „formatowania” tylko po to, by dysk znowu wyglądał na normalny. To właśnie jest pułapka problemów z exFAT: system operacyjny może zaproponować szybką naprawę, zanim cokolwiek z niego skopiujesz, ale taka naprawa może nadpisać struktury systemu plików. Może zamienić możliwe do odzyskania drzewo folderów w stos bezimiennych plików.
Tak, odzyskanie danych jest możliwe bez kopii zapasowej, ale traktowałbym dysk jak dowód, a nie jak uszkodzony nośnik, który próbujesz znowu uczynić użytecznym. Celem nie jest to, żeby dało się go ładnie zamontować. Celem jest wyodrębnienie plików, zanim sytuacja się zmieni. Jeśli dysk pokazuje prawidłową pojemność, najpierw wykonałbym jego klon/obraz, a dopiero potem skanował klon. Jeśli pomijasz to, bo potrzebujesz tylko „kilku plików”, przynajmniej wykonaj jedno ostrożne skanowanie i odzyskaj dane na inny fizyczny dysk. Nie próbuj wciąż pięciu różnych narzędzi na oryginale, jeśli się rozłącza.
Jest jeszcze drobiazg, który ludzie przeoczają: jeśli brakujące pliki znajdowały się wewnątrz jednego dużego pliku kontenera, takiego jak biblioteka Photos, plik PST programu Outlook, obraz VM, ZIP albo baza danych, odzyskiwanie może być bardziej problematyczne niż zwykle. Samo odzyskanie nazwy pliku nie oznacza, że jego zawartość jest nienaruszona. Podgląd ma znaczenie. Disk Drill jest do tego całkiem sensowny, ponieważ możesz sprawdzić, czy znajduje rozpoznawalne pliki, zanim poświęcisz na to dużo czasu, ale jeśli dysk klika, znika z systemu lub pokazuje niewłaściwą pojemność, przestań używać oprogramowania i zamiast tego rozważ odzyskiwanie w laboratorium. Oprogramowanie jest przeznaczone do nośników, które da się odczytać. Nie jest lekarstwem na umierający dysk.